لوپوس منتشر يا لوپوس اريتماتوس سيستميك (به انگليسي: Systemic Lupus Erythematosus) در پزشكي با علامت اختصاري SLE گونه اي از انواع بيماريهاي خود ايمني است كه در آن سيستم دفاعي بدن، عليه ارگان ها و بافت هاي پيوندي خودي عمل كرده و به آن ها آسيب مي رساند. زنان در مقابل اين بيماري ده برابر بيشتر از مردان آسيب پذيرند.
اين بيماري اغلب پوست و چندين اندام داخلي را درگير مي كند و با وجود اتوآنتي بادي در خون همراه است. سير باليني لوپوس شامل دوره هاي فعاليت و بهبود است.
لوپوس (Lupus) در زبان لاتين به معني گرگ و اريتما (Erythema) در زبان يوناني به معني سرخي است. اين نام بخاطر شكل لكه سرخ بر پوست است كه شبيه جاي گازگرفتگي گرگ است.
مشخصات بيماري لوپوس:
بيماري لوپوس در اين بيماري، زنان حدود 9 برابر بيشتر از مردان مبتلا مي شوند. معمولا افراد 15 تا 45 سال به اين بيماري مبتلا مي شوند، ولي احتمال ابتلاي كودكان و افراد مسن نيز وجود دارد. علائم اين بيماري از انواع خفيف تا شديد متفاوت است. بعضي از بيماران فقط دچار علائم خفيف بيماري مي شوند. نشانه هاي اين بيماري در افراد مختلف، ممكن است كاملا متفاوت باشد. از مشخصات ويژه بيماري لوپوس، دوره اي بودن آن است كه شامل دوره هاي عود بيماري (تشديد علائم) و دوره هاي خاموشي (كاهش علائم) مي باشد.
نشانه هاي بيماري لوپوس:
نشانه هاي بيماري در افراد مبتلا به لوپوس متفاوت است، به طوري در كه بعضي از افراد فقط يك سيستم بدن مثلا پوست يا مفصل درگير مي شود و در بعضي از بيماران نشانه هاي بيماري ممكن است در قسمت هاي ديگر بدن هم ظاهر شود.
نشانه هاي شايع لوپوس عبارتند از:
1- درد و تورم مفاصل: معمولا مفاصل كوچك دست و گاهي بقيه مفاصل، دچار التهاب به صورت درد و تورم و احساس خشكي در صبح مي شوند. التهاب مفصل مي تواند به صورت متناوب باشد يعني بيايد وبرود. وجود علائم التهاب در مفصل نشانه فعال بودن و يا عود بيماري است. معمولا علائم مفصلي با كنترل بيماري به طور كامل برطرف مي شود و آسيب مفصلي بر جاي نمي گذارد. درصد كمي از بيماران (كم تر از 10 درصد) ممكن است علائم مفصلي به مدت طولاني تر بماند، كه در اين بيماران معمولا همزماني روماتيسم مفصلي (آرتريت روماتوئيد) و لوپوس مطرح مي شود. همچنين اگر بيمار لوپوسي دچار درد مفصلي مكانيكي (درد موقع فعاليت) در يك مفصل به خصوص مفصل ران شد، بايد حتما عارضه استخواني بيماري لوپوس (يعني نكروز استخوان) مورد بررسي قرار گيرد. به همين دليل به بيماران لوپوسي توصيه مي شود در صورت وجود هرگونه علامت مفصلي حتما با پزشك روماتولوژيست خود مشاوره نمايد.

2- تظاهرات پوستي (راش): يكي ازعلائم مشخصه لوپوس، تظاهرات پوستي (راش) است، بخصوص كه بر روي گونه ها و بيني ظاهر مي شود و آن را به پروانه تشبيه مي كنند. اين راش ها ممكن است در مناطق ديگر پوست مانند صورت، گوش، شانه، بازو، دست و هر قسمتي از پوست كه در معرض نور آفتاب قرار بگيرد هم ظاهر شود. بسياري از بيماران لوپوسي به نور آفتاب حساس هستند و به همين دليل غالبا راش هاي پوستي بعد از اينكه بيمار در معرض نور آفتاب قرار گرفت ظاهر شده و يا اينكه شدت مي يابند. راش هاي پوستي معمولا نشان دهنده فعاليت بيماري و يا عود مي باشند. بيماران لوپوسي در صورت بروز هرگونه راش پوستي بايد به روماتولوژيست خود مراجعه نمايند.
3- زخم دهان: تعدادي از بيماران لوپوسي در زمان فعاليت بيماري، دچار زخمهاي دهاني به خصوص در سقف دهان مي شوند. اين ضايعات ممكن است بدون درد باشد به طوري كه فقط پزشك در معاينه آن را پيدا كند.
4- حساسيت به نور: بسياري از بيماران لوپوسي به نور آفتاب حساس هستند، به طوري كه با قرار گرفتن در معرض نور آفتاب دچار راش قرمز رنگ در مناطق در معرض مي شوند و اين راش ها چندين ساعت تا چند روز باقي مي مانند. همچنين نور خورشيد مي تواند ضايعات پوستي را تشديد نمايد. توصيه مي شود بيماران مبتلا به لوپوس درمعرض نورخورشيد قرار نگيرند و زماني كه شدت نور آفتاب زياد است، از منزل خارج نشوند.
5- ريزش مو: بيماران لوپوسي معمولا در زمان فعاليت بيماري دچار ريزش مو مي شوند. اين نوع ريزش مو به صورت منتشر است و با كنترل بيماري برطرف مي شود. اما تعدادي از بيماران مبتلا به ضايعات پوستي مزمن به نام ديسكوئيد در پوست سر مي شوند، كه با توجه به اينكه اين ضايعات ضمائم پوست را از بين مي برند، ريزش موي موضعي ناشي از اين ضايعات قابل برگشت نمي باشد.
6- خستگي: خستگي از علائم شايع بيماري لوپوس مي باشد و در اكثر بيماران ديده مي شود. از آنجا كه خستگي در اثرعوامل ديگر نيز ايجاد مي شود،توصيه مي شود در صورت احساس خستگي بيش از حد، حتما با پزشك روماتولوژيست خود مشاوره نمايند.
7- تب: تب مي تواند از علائم عود بيماري باشد. وجود هرگونه تب غير قابل توجيه در بيمار لوپوسي نياز به بررسي از نظر عود بيماري دارد. همچنين تب ممكن است ناشي از وجود عفونت در بيمار باشد، كه خود عفونت نيز مي تواند باعث عود بيماري گردد. بنابراين توصيه مي شود در صورت بروز تب به پزشك روماتولوژيست خود مراجعه نمائيد.
8- درد قفسه سينه: التهاب پرده هاي اطراف ريه و قلب مي تواند منجر به درد قفسه سينه شود، كه معمولا اين درد با تنفس و سرفه تشديد مي شود. درد قفسه سينه ممكن است در اثر عوامل ديگر مانند آمبولي ريه ( گير كردن لخته خون در عروق ريه)، عفونت ريه، و يا حوادث قلبي باشد. بنابراين توصيه مي شود درصورت بروز هرگونه درد قفسه سينه با پزشك روماتولوژيست خود مشورت كنيد.
9- درد و ضعف عضله: بيماري لوپوس در زمان فعاليت، معمولا ضعف خفيف عضله و مختصر افزايش آنزيمهاي عضله ايجاد مي نمايد، كه با كنترل بيماري برطرف مي شود. ضعف عضله به صورت اختلال در بلند شدن از زمين يا بالا رفتن از پله خود را نشان مي دهد. توصيه مي شود در صورت وجود ضعف عضله، حتماً به پزشك روماتولوژيست خود مراجعه نماييد.
10- ورم ساق پا و يا دور چشم: تعدادي از بيماران لوپوسي در سير بيماري دچار درگيري كليه مي شوند. درگيري كليه معمولا بدون علامت مي باشد، و پزشك در طي بررسي روتين با انجام آزمايش ادرار متوجه آن مي شود. اما در مواردي كه درگيري كليه شديد تر باشد ممكن است بيمار دچار علائمي مانند ورم ساق پا و گاهي ورم زير چشم شود. همچنين افزايش فشار خون نيز يكي از علائم درگيري كليه مي باشد.
11- سردرد: درگيري مغز در بيمار لوپوسي مي تواند منجر به بروز سردرد شود. سردرد ناشي از لوپوس معمولاً شديد مي باشد و با سردردهاي قبلي بيمار متفاوت است و به مسكن جواب نمي دهد. سردرد مي تواند به علت ميگرن، افسردگي و اضطراب نيز باشد است. توصيه مي شود در صورتي كه سردرد جديد يا شديد ايجاد شد، هر چه سريعتر به متخصص روماتولوژي خود مراجعه نمائيد، تا بررسي هاي لازم به عمل آيد.
12- تشنج-علائم رواني: تشنج ممكن است از علائم فعاليت بيماري لوپوس باشد. همچنين تشنج مي تواند در اثر ضايعات قديمي مغزي نيز ايجاد شود. بنابراين توصيه مي شود در صورت بروز تشنج حتما به اورژانس بيمارستاني كه روماتولوژيست دارد مراجعه نمائيد. يكي ديگر از تظاهرات بيماري لوپوس علائم رواني مي باشد.در صورت ايجاد علائم رواني به متخصص روماتولوژيست خود مراجعه نمائيد تا بررسي هاي لازم به عمل آيد.
منبع:iranlupus.ir
برچسب:
نویسنده: علی